Askerî ve Jeopolitik Perspektiften ABD/İsrail-İran Savaşı ve Türkiye

Rapor Bülteni’nin 145. sayısında yer alan ve Millî İstihbarat Akademisi tarafından yayımlanan Askerî ve Jeopolitik Perspektiften ABD/İsrail-İran Savaşı ve Türkiye başlıklı raporu inceliyoruz.

Önce kavramlar…

• OODA Döngüsü: ABD Hava Kuvvetleri Albayı John Boyd tarafından geliştirilen gözlemle, konumlan, karar al ve eyleme geç aşamalarından oluşan karar alma süreci.

• Mozaik Savunma: İran’ın geliştirdiği, yetki devrine dayalı, ademi merkeziyetçi komuta-kontrol mimarisi.

• Doygunluk (Satürasyon) Saldırısı: Hava savunma sistemlerini kapasitesinin üzerinde hedefle karşı karşıya bırakarak etkisizleştirmeyi amaçlayan yoğun saldırı.

• Elektromanyetik Spektrum: Radarlar, veri bağları ve iletişim ağlarını kapsayan, hava hâkimiyeti için kontrol edilmesi gereken ve görünmeyen teknolojik katman.

• Üç Boyutlu Derinlik: Savunma sanayisinde teknolojik üstünlük, üretim hacmi ve sürdürülebilirliğin bir arada bulunması.

• Bilişsel Savaş: Toplumların tehdit algısını, moral kapasitesini ve karar alma reflekslerini hedef alan psikolojik etki faaliyetleri.

• Dekapitasyon: Karar alma mekanizmalarını ve komuta-kontrol zincirini felç etmeyi amaçlayan lider kadroya yönelik tasfiye operasyonu.

• Dağıtık Sistemler: Karar yetkisinin tek merkez yerine geniş alana yayıldığı, ağlarla bağlı bağımsız birimlerden oluşan savunma mimarisi.

BULGULAR

Modern harp ortamı eksen değiştiriyor.

• Yapay zekâ destekli sistemler, hedef tespitini ve karar alma döngülerini hızlandırıyor.

• Elektromanyetik spektrum hâkimiyeti, modern hava gücünün görünmeyen ancak en belirleyici katmanı haline geliyor. Bu dijital katmanı kontrol edemeyen tarafın, fiziksel hava sahasında hâkimiyet kurması ise artık imkânsız görülüyor.

• Ağ merkezli harpte sensör ve atıcı unsurlar arasındaki entegrasyonun hızı, algılayıcıdan avcıya süresini saniyelere indiriyor.

Geçilemez hava savunma şemsiyesi anlayışı geçerliliğini yitiriyor.

• Düşük maliyetli kamikaze dronlar ve çoklu füze saldırıları, en gelişmiş katmanlı hava savunma sistemlerini dahi maliyet ve kapasite baskısı altına alarak aşabiliyor.

• Raporda, modern hava savunmasının artık sadece silah sistemlerinden ibaret olmadığı belirtiliyor.

• Rapora göre, siber güvenlik, elektronik harp ve taarruzi kapasiteyle desteklenen bütünleşik bir mimari, hava savunmasının olmazsa olmaz unsurları.

• Pahalı önleyici füzeler yerine lazerler ve yönlendirilmiş enerji silahları gibi ucuz imha konseptlerinin kullanımı elzem hale geliyor.

Kritik altyapılar ve karar verici kadrolar savaşın doğrudan hedefi konumunda.

• Enerji tesisleri, radar ağları, veri merkezleri ve lojistik hatlar artık arka cephe değil, operasyonel kapasiteyi felç etmek için vurulan öncelikli stratejik hedefler.

• Üst düzey liderlere yönelik dekapitasyon operasyonları, İran gibi kurumsallaşmış yapılarda tam bir çöküş yaratmasa da psikolojik direnci zayıflatıyor.

• Raporda, savaşma kapasitesinin korunması için inşa edilen yer altı üretim tesislerinin ve takviye edilmiş sığınakların önemini koruduğu belirtiliyor.

Savunma sanayisinde “üç boyutlu derinlik” stratejik bir zorunluluk olmuş durumda.

• Rapora göre, savaşta başarı, üç boyutlu derinlikle mümkün: İleri teknolojiye ek olarak seri üretim kabiliyeti, mühimmat sürdürülebilirliği ve stok kapasitesi.
• Mühimmat stoklarının hızla tükenmesi riski karşısında; yeterli performans ve düşük maliyet dengesi gözeten, sivil sanayinin de hızlıca eklemlenebileceği üretim modelleri öneriliyor.

Türkiye için yeni nesil bir güvenlik paradigması gerekiyor.

• Türkiye’nin Çelik Kubbe projesinin dağıtık, yedekli ve otonom sistemlerle tahkim edilmesi, her türlü asimetrik tehdide karşı proaktif bir savunma hattı kurulması tavsiye ediliyor.

• Bilişsel savaş ve dezenformasyon operasyonlarına karşı toplumsal dayanıklılığı artıracak, siber güvenlik farkındalığını her seviyeye yayacak bütüncül bir strateji şart görülüyor.

• Hürmüz Boğazındaki kırılganlıklar karşısında Kalkınma Yolu ve Orta Koridor projeleri, küresel jeopolitik riskleri dağıtan alternatif lojistik ve ticaret güzergâhları olarak stratejik önem kazanıyor.