Üniversite Öğrenciliğinin Artan Maliyeti
Enflasyon ve hayat pahalılığının arttığı dönemlerde en çok asgari ücretle çalışanların taşıdığı yük dile getiriliyor. Düzenli bir ücreti olmayan kesimler için ise durum çok daha kırılgan.
İşsizler, emekliler ve öğrenciler bu kesimlerin başında geliyor. Çünkü bu grupların geliri ya hiç yok ya da bütçeden yapılan ve yılda bir iki kez güncellenen ödemelere bağlı kalıyor. Fiyatlar güncellemeler arasında artmaya devam ettiği için bu gelirler her artıştan kısa süre sonra yeniden eriyor. Üniversite öğrencilerinin önemli bir kısmı bu ödemeyi KYK bursu ya da kredisi olarak alıyor. Bu yüzden bursun yıllar içindeki değeri, öğrenciliğin maliyetini izlemeye olanak sağlıyor.
Net asgari ücret 2006 ile 2015 arasında KYK bursunun yaklaşık 3 katı düzeyindeydi. Oran bu on yıl boyunca 2,6 ile 3,1 kat arasında kaldı. 2016’dan sonra fark açılmaya başladı ve 2019’da 4 kata ulaştı. En hızlı kopuş 2022 ile 2023 arasında yaşandı. Bu iki yılda asgari ücret yılda iki kez yükseldi, burs yılda bir kez arttı. 2023’ün ikinci yarısında asgari ücret bursun 9 katına çıktı. 2024’ten itibaren burs asgari ücretten daha yüksek oranlarda arttı ve aradaki oran geriledi. 2026’da 28.075 TL’lik asgari ücret, 4.000 TL’lik bursun 7 katına denk geliyor.
 |
Bursun öğrenci giderleri karşısındaki seyrini izlemeye en elverişli kalemlerden birini yemekhane ücreti oluşturuyor. İstanbul Üniversitesi’ndeki lisans eğitimim sırasında bir aylık KYK bursu yemekhanede 170 öğünün üzerine tekabül ediyordu. Bugün aynı burs 57 öğün karşılıyor. 2015’ten bu yana burs 12 kat, yemek ücreti 38 kat artmış. Öğrencinin ödediği tutar yemeğin maliyetinin yalnızca bir bölümünü karşılıyor. İstanbul’daki farklı üniversitelerin yöneticilerinden aldığım bilgiye göre bir öğünün üniversiteye maliyeti 240 TL civarında. Öğrencilerin ödediği bedel bunun üçte birine denk geliyor. Sübvansiyona rağmen gıda ve hizmet maliyetlerindeki artış öğrenci tarifesine yansıyor.
 |
Bu gerileme tek bir üniversiteye özgü değil. 1990 öncesinde kurulan ve bu öğretim yılının yemek ücretlerine erişebildiğim 18 köklü devlet üniversitesinde burs ayda 47 ile 160 arasında öğün karşılıyor. Ortanca değer 80 öğüne denk geliyor.
 |
Yemek, öğrenci bütçesinin kalemlerinden yalnızca birini oluşturuyor. Kira, yurt ve ulaşım giderlerini de eklediğimizde bursun karşıladığı pay daha da küçülüyor. KYK bursu on yıl önce asgari ücretin üçte birine yakın bir değer taşıyordu ve bugün yedide birine denk geliyor. Öğrencinin karşılaştığı fiyatlar yıl içinde birkaç kez artabiliyor ve okuduğu şehre göre belirgin biçimde farklılaşıyor. Bu iki eğilim arasındaki fark, üniversite öğrenciliğinin artan maliyetini en açık biçimde gösteriyor.
(Rapor Bülteni’nden)
