Tütün Kontrol Politikalarına İlişkin Kamuoyu Araştırmaları Raporu

TOPLUMSAL ALGINE DURUMDA?

Rapor Bülteni’nin 159. sayısında yer alan ve Türkiye Yeşilay Cemiyeti tarafından yayımlanan Tütün Kontrol Politikalarına İlişkin Yeşilay Kamuoyu Araştırmaları başlıklı raporu inceliyoruz.

KAVRAMSAL ÇERÇEVE

• Tütünsüz Nesil: 2015 yılı ve sonrasında doğan bireylere tütün ve nikotin ürünlerinin satışının kademeli ve kalıcı olarak yasaklanmasını hedefleyen halk sağlığı vizyonu.
• Yeni Nesil Tütün ve Nikotin Ürünleri: Elektronik sigara, puff bar, ısıtılmış tütün ürünleri ve nikotin keseleri gibi geleneksel sigaraya alternatif olarak pazarlanan sentetik veya ikame nikotin ürünleri.
• Pasif Duman Maruziyeti: Tütün ürünleri kullanmayan bireylerin, çevredeki tütün dumanını soluması sonucu karşı karşıya kaldığı ciddi sağlık riskleri.
• Düz Paket / Tek Tip Paket Uygulaması: Tütün ürünlerinin marka, logo ve çekici görsel unsurlardan arındırılarak standart renk, boyut ve ambalaj biçiminde satışa sunulması.
• YEDAM (Yeşilay Danışmanlık Merkezi): Tütün, alkol, madde, kumar ve teknoloji bağımlılığı konularında bağımlılara ve yakınlarına ücretsiz psikolojik ve sosyal destek sağlayan uzman kurumsal yapı. Halihazırda 115 YEDAM Danışma Hattı üzerinden hizmet veriyor.

BULGULAR

Toplum, tütün ve yeni nesil nikotin ürünlerinin sağlığa zararları konusunda yüksek farkındalığa sahip.

• Dijital ankete katılanların %87,5’i tütün ve nikotin ürünlerinin sağlığa zararları konusunda yeterli bilgiye sahip olduğunu düşünüyor..
• Pasif duman maruziyetinin sağlığa zarar verdiğini düşünenlerin oranı %97.
• Nargilenin sağlığa zararlı olduğunu düşünenlerin oranı %96.
• Elektronik sigaranın sağlığa zararlı olduğunu belirtenlerin oranı %96.
• Puff bar ürünlerinin sağlığa zararlı olduğunu düşünenlerin oranı %93.
• Isıtılmış tütün ürünlerinin sağlığa zararlı olduğunu belirtenlerin oranı %91.
• Nikotin kesesinin sağlığa zararlı olduğunu düşünenlerin oranı %88.

Tütün endüstrisinin “daha az zararlı” söylemi toplum nezdinde karşılık bulmuyor.

• Nargile içen katılımcıların yarıdan fazlası sigaranın daha zararlı olduğunu düşünürken %25’si aynı derecede zararlı, %9’u daha az zararlı olduğunu belirtiyor.
• Katılımcıların yarıdan fazlası geleneksel sigaranın elektronik sigaradan daha zararlı olduğunu ifade ediyor.
• Puff barkatılımcıların %42’si sigaradan daha zararlı bulduğunu ifade ederken %8’i daha az zararlı olduğunu düşünüyor.
• Her üç kişiden birisi ısıtılmış tütün ürünlerinin geleneksel sigaraya kıyasla daha zararlı olduğunu savunuyor(%36). Aynı derecede zararlı görenler %30,2, daha az zararlı diyenler %10 olurken %23’lük kitle kararsız.
• Nikotin keselerinisigaraya göre daha zararlı görenlerin oranı %32. Aynı derecede zararlı bulanlar %26, “daha az zararlı” diyenler %13 seviyesinde kalırken fikri olmayanların oranı %28.

Kısıtlayıcı kanuni düzenlemelere çoğunluk destek veriyor.

• Kamusal alanlarda tütün kullanımının kısıtlanması ve görsel maruziyetin azaltılması %91’lik oranla en güçlü destek gören adımların başında geliyor.
• Çocukların ve gençlerin tütün ile nikotin bağımlılığından korunmasına dönük yasal adımlara katılımcıların%91’i onay veriyor.
• Tütünsüz Nesil yaklaşımı %89 oranında güçlü bir toplumsal karşılık buluyor.
• Kapalı alanlardaki tütün ve nikotin ürünü kullanım yasaklarının kapsamının genişletilmesini destekleyen katılımcıların oranı %86.
• Tütün ürünlerinin satış noktalarında görünür biçimde sergilenmesinin engellenmesine verilen onay %84.
• Yeni nesil tütün ve nikotin ürünlerinin satışını yasaklayan mevcut mevzuat hükümlerinin genişletilmesini isteyenlerin oranı %83.
• 2040 itibarıyla tütün ürünlerinin üretim, satış ve dağıtımının tamamen sona erdirilmesi fikrine destek olanların oranı %80.
• Katılımcıların yaklaşık %80’i marka ve logoların sınırlandırıldığı mevcut düz paket uygulamasını destekliyor.
• Satış aşamasında dijital veya elektronik yaş doğrulama sistemlerinin zorunlu kılınmasına verilen destek %75.
• Katılımcıların %71’i standart boyut ve ambalaj biçimine dayalı tek tip paket uygulamasına geçilmesini destekliyor.

Saha araştırması verileri 7 bölgenin tamamında tütün kontrolüne güçlü kamuoyu desteği olduğunu gösteriyor.

• Katılımcıların tamamına yakını tütün kontrol politikalarına destekliyor (%87).
• Güneydoğu Anadolu Bölgesi tütün kontrolü adımlarına en yüksek desteği sunan bölge. Bu oranı takip eden bölgeler sırasıyla Ege, Marmara, İç Anadolu, Akdeniz, Doğu Anadolu Bölgesi.

Katılımcılar tütün kısıtlamalarının sahada uygulanabilir olduğuna inanıyor.

• Tütün ürünlerinin sosyal medya ve dijital mecralardaki görünürlüğünün kısıtlanması fikri saha araştırmasında %90 ile en yüksek destek oranlarından birine ulaşıyor.
• Katılımcıların %86’sı uygulanacak yasal düzenlemelerin genel toplum sağlığını yükselteceği ve pasif etkilenimi azaltacağı inancını taşıyor.
• Mevzuat değişikliklerinin pasif duman maruziyetini düşüreceğine inananların oranı %86.
• Yeni tütün kısıtlamalarının çocukların ve gençlerin sigaraya başlama oranlarını düşüreceğini öngörenlerin oranı yaklaşık %81.
• Tütün kontrolü politikalarının toplum genelindeki tütün kullanımını düşürmede başarılı olacağını düşünenlerin oranı %79..
• Satış noktalarında dijital yaş doğrulama sisteminin pratik olarak uygulanabilirliğine güven duyanların oranı %77.
• Katılımcıların dörtte üçü atılacak yasal adımların mevcut içicilerde sigarayı bırakma oranlarını artıracağına inanıyor.
• Hazırlanan düzenlemelerin kâğıt üzerinde kalmayıp günlük yaşamda etkin şekilde uygulanabileceğini düşünenlerin oranı %73.

Karşılaştırmalı veriler çocukların korunması ve erişimin engellenmesinde toplumsal mutabakatı doğruluyor.

• Katılımcıların onda dokuzu, çocukların korunmasıyla ilgili koruyucu yasalara destek verdiğini belirtiyor.
• 18 yaş altına tütün satış alanlarına giriş yasağı %92 oranında destek görürken okul çevresi yasağına destek oranı %91.
• Kamusal alanların korunmasında açık alan kısıtlamalarına %92, kapalı alan genişletmesine %86 destek verilirken; park, oyun ve spor alanları yasağına %90, sağlık ve üniversite açık alan kısıtlamalarına %87 oranında katılım sağlanıyor.

Tütün kullanıcılarının çoğunluğu bağımlılıktan kurtulmak istiyor.

• Araştırmaya katılan her on tütün kullanıcısından altısı bağımlılıktan kurtulmak ve tütünü bırakmak istediğini ifade ediyor.
• Katılımcıların %84’ü hayata geçirilecek yeni düzenlemelerin gençlerin tütüne başlama riskini engelleyeceğini düşünüyor.
• Katlımcıların %91’i genç nesillere tütün bağımlılığını önleyecek tedbirlerin birinci öncelik olması gerektiğini ifade ederken, %90’lık bir kesim geleceğin tütünsüz inşa edilmesini destekliyor.