Bağırsaklarımız Gerçekten İkinci Beynimiz mi?
Bazen heyecanlandığımızda , stresli olduğumuzda bağırsaklarımızın düzeninin değiştiğini fark ederiz. Ve hatta mutluluk hormonumuz olan serotonin hormonumuz da büyük oranda bağırsaklarda üretiliyor. Yani bütüncül olarak baktığımızda güzel bir sindirim sistemi zihinsel rahatlığımızı sağlıyor Peki, beynimizle bağırsaklarımız arasında nasıl bir bağlantı var?
Bağırsak duvarımızda, sindirim sisteminin hareketlerini ve salgılarını düzenleyen geniş bir sinir ağı bulunur. Enterik sinir sistemi adı verilen bu ağ, sindirimin birçok aşamasını beynimizden komut almadan da yönetebilir. Bağırsaklarımızın “ikinci beyin” olarak anılmasının nedeni de budur.
Üstelik bağırsaklarımız beyinle sürekli iletişim hâlindedir. Özellikle vagus siniri, bağırsaklardan beyne bilgi taşınmasında önemli bir rol oynar. Bağırsaklardan gelen sinyaller sindirim faaliyetleri ve tokluk hissiyle ilgili bilgi sağlarken beynimiz de stres ve duygular üzerinden bağırsak hareketlerini etkileyebilir. Bu nedenle yoğun stres dönemlerinde karın ağrısı, şişkinlik veya tuvalet alışkanlıklarında değişiklik yaşayabiliriz.
Peki, bağırsaklarımızda neler oluyor?
Bağırsak mikrobiyotamızın çeşitliliği bu noktada büyük önem taşıyor
Bağırsaklarımızdaki probiyotikler serotonin üretimini yöneterek hem sindirim hızımızı belirliyor hemde sinir sistemimizi sakinleştiriyor .Yani ruh halimizin iyi veya kötü olma durumu bağırsaklarımızdaki o devasa mikroorganizma çeşitliliği ile ilişkili.
Peki bu yararlı bakterileri arttırmak ve dengeli bir bağırsak mikrobiyatası için ne yapmalıyız?
Burada bizi iki kavram karşılıyor. Probiyotik ve prebiyotikler peki bunlar aynı şey mi?
Tabiki değil probiyotik dediğimiz bağırsaklarımız için gerekli olan yararlı bakterileri içerir ve bağırsak sağlığımız için oldukça önemlidir. Yoğurt, kefir ve bazı fermente gıdalar güzel birer probiyotik kaynağıdır. Prebiyotikler ise probiyotiklerin besinidir. Bağırsaklarımızdaki probiyotiklerin canlılığı için gereklidir. Özellikle lifli besinler bu açıdan önemlidir. Mercimek, nohut, kuru fasulye, sebzeler, meyveler ve tam tahıllar, bağırsak bakterilerinin kullanabildiği lifler içerir. Bu liflerin bir kısmı bakteriler tarafından parçalanırken bağırsak hücrelerini destekleyen kısa zincirli yağ asitleri oluşur. Bu bileşikler, bağırsak bariyerinin korunmasına ve bağışıklık yanıtının düzenlenmesine yardımcı olabilir.
Bağırsak sağlığını desteklemek için en doğru yaklaşım, tek bir mucize besin aramak yerine çeşitli beslenmek, yeterli lif almak ve bu alışkanlıkları sürdürülebilir hâle getirmektir. Lif tüketimini birden artırmak yerine kademeli artırmak da sindirim konforu açısından önemlidir.
Bağırsaklarımızın ikinci beyin olarak anılması, bedenimizdeki sistemlerin birbirinden bağımsız çalışmadığını gösterir. Beslenmemiz ise bu karmaşık ilişkinin önemli parçalarından biridir. Her gün seçtiğimiz besinler yalnızca enerji ihtiyacımızı karşılamaz; bağırsaklarımızdaki mikroorganizmaların yaşamını ve genel sağlığımızı da etkiler.
Peki, bağırsaklarımız için her gün ne yapabiliriz?
Bunun için pahalı ürünlere veya özel takviyelere ihtiyacımız yok. Günlük alışkanlıklarımızda yapacağımız küçük değişikliklerle başlayabiliriz:
* Her gün lifli besinlere yer verin. Kahvaltıda tam tahıllı ekmek, öğle ya da akşam yemeğinde mercimek, nohut veya kuru fasulye tercih edebilirsiniz.
* Sebze ve meyve çeşitliliğini artırın. Her gün aynı besinleri tüketmek yerine farklı renklerde sebze ve meyveleri sofranıza ekleyin.
* Yoğurt veya kefiri öğünlerde ve ara öğünlerde değerlendirin.
* Suyu ihmal etmeyin. Gün boyunca düzenli su için; lif miktarınızı artırırken yeterli sıvı almaya da dikkat edin.
* Yavaş yiyin ve öğünlerinizi gözlemleyin. Aceleyle yemek yerine öğünlere zaman ayırın. Hangi besinlerin sizde şişkinlik veya rahatsızlık oluşturduğunu fark etmeye çalışın.
* Stresinizi ve uykunuzu önemseyin. Düzenli hareket etmek, yeterince uyumak ve gün içinde dinlenmeye zaman ayırmak da bağırsak-beyin ilişkisinin desteklenmesine yardımcı olabilir.
