KÜRESEL TERÖRİZM ENDEKSİ
Rapor Bülteni’nin 140. sayısında yer alan ve IEP (Ekonomi ve Barış Enstitüsü) tarafından yayımlanan Küresel Terörizm Endeksi 2026 başlıklı çalışmayı inceliyoruz.
-Pozitif Barış (Positive Peace): Çatışma ve şiddetin yokluğunun ötesinde toplumların sürdürülebilir refah, güvenlik ve istikrar üretebilme kapasitesini ifade eden kavram.-
Küresel terörün etkisi geriliyor, riskler yön değiştiriyor.
- Raporda, 2025 yılında terör saldırılarında hayatını kaybedenlerin sayısında azalma kaydedildiği ifade ediliyor. Hayatını kaybedenlerin oranı önceki yıllara göre %28 azalarak 5.582’ye gerilemiş durumda.
- 2025 yılında terör saldırı sayısında düşüş saptanıyor. Saldırı sayısı %22 düşüşle 2.944 olarak belirtiliyor.
- Ülkelerin çoğunda terörün etkisi azalıyor. Toplam 81 ülkede terörün etkisi azalırken artış görülen ülke sayısı 19. Rapora göre bu tablo son yılların en geniş çaplı iyileşmesine işaret ediyor.
Terör eylemleri daha az fakat daha ölümcül.
- En ölümcül saldırıda hayatını kaybedenlerin sayısında gerileme kaydediliyor. Bu sayı 237’den 120’ye düşmüş durumda.
- 100’den fazla kişinin öldüğü saldırı sayısının 5’ten 1’e düştüğü görülüyor.
- Saldırı başına ortalama ölüm oranının azaldığı ifade ediliyor. Bu rakamın 2,1’den 1,8’e düştüğü vurgulanıyor. Buna rağmen bazı bölgelerde saldırı başına düşen ölüm sayısının artmasına dikkat çekiliyor.
Terör belirli coğrafyalarda yoğunlaşıyor.
- Küresel terör ölümlerinin yarıdan fazlası 5 ülkede gerçekleşmiş durumda: Pakistan, Burkina Faso, Nijerya, Nijer ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti. (Yaklaşık %70’i.)
- 2025’te terör kaynaklı ölümlerin yarısından fazlası Sahel bölgesinde kaydediliyor. 2007’de bu oran %1’in altındayken bölge terörün yeni merkezi haline gelmiş durumda.
Bazı ülkelerde saldırı sayılarında düşüşler görülürken bazılarında sert artışlar mevcut.
- Pakistan’ın ilk kez terör saldırılarından en çok etkilenen ülke olduğu vurgulanıyor.
- 2025 yılında Pakistan’da 1.139 kişinin hayatını kaybettiği ifade ediliyor.
- Pakistan’da gerçekleşen toplam terör saldırısı sayısı: 1.045.
- Pakistan’daki terör saldırı sayısındaki artış Afganistan’daki gelişmeler ve bölgesel güvenlik dinamikleriyle ilişkilendiriliyor.
- Burkina Faso’da ölümler 686 kişi azalarak %45’e gerilemiş durumda.
- Nijerya’da ölümler %46 artarak 750’ye yükselmiş durumda.
- Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde ölümler %28 artışla 467’ye çıkmış durumda.
- Kolombiya’da ölümlerde artış olduğu görülüyor. Ölümlerdeki artış oranı %70, saldırılardaki artış oranı %47.
- IŞİD, JNIM, TTP ve El-Şebab örgütlerinin toplam 3.869 ölümden sorumlu olduğu belirtiliyor. Bu sayı küresel terör ölümlerinin yaklaşık %70’ine karşılık geliyor.
Terörün coğrafyası son 10 yılda köklü değişimler yaşıyor.
- Rapora göre, küresel terör ölümlerinin 2015’te 10.882 ile zirve yaptığı görülürken . 2025’te bu sayı 5.582’ye gerileyerek son yılların en düşük seviyesine inmiş durumda.
- Orta Doğu ve Kuzey Afrika’da ölümlerin son 10 yılda %95 azaldığı görülüyor.
- Terörün merkezinin Sahra Altı Afrika’ya kaydığı ifade ediliyor.
Batı ülkelerinde terör yeniden yükselişte.
- Raporda, Batı’daki terör kaynaklı ölümlerin %280 artarak 57’ye yükseldiği belirtiliyor.
- ABD’de terör kaynaklı 28 kişinin hayatını kaybettiği, Avustralya’da 15 kişinin öldüğü saldırının ülke tarihinin en ölümcül eylemlerinden biri olduğu ifade ediliyor.
Siyasi motivasyonlu saldırılar artıyor.
- Rapora göre, politik saiklerle gerçekleştirilen saldırılar %20 oranında artmış durumda.
- Politik saiklerle gerçekleştirilen saldırılara bağlı ölümlerin en fazla olduğu bölge: Güney Amerika. (%75)
- Küresel terör ölümlerinin yalnızca %1’inin çatışma dışı ülkelerde kaydedildiği görülüyor.
Sınır bölgeleri terörün yeni odak noktası haline geliyor.
- Rapora göre, terör saldırılarının yarıya yakını uluslararası sınırların 50 km yakınında gerçekleşti. (%41)
- Terör saldırılarının yarıdan fazlasının ülke sınırlarının 100 km içinde kaydedildiği görülüyor. (%64)
- 2011’de sınırdan 100 km uzakta gerçekleşen saldırıların oranı %38 iken 2025’te %23’e gerilediği görülüyor.
Gençler arasında radikalleşme artıyor.
- Avrupa ve Kuzey Amerika’da terör bağlantılı soruşturmaların yarıya yakınını gençlerin oluşturduğu görülüyor. (%42) Bu oran 2021’e kıyasla üç katına çıkmış durumda.
- Raporda, radikalleşme süresinin haftalar seviyesine kadar gerilediği ve sosyal, ekonomik kırılganlıkların radikalleşmenin temel itici gücü olduğu belirtiliyor.
- Batı’da sosyal izolasyon ve yabancılaşma, radikalleşmenin öne çıkan nedenleri arasında.
- Sahra Altı Afrika’da katılımcıların %71’i devlet kaynaklı insan hakları ihlallerini, %25’i işsizlik ve fırsat eksikliğini radikalleşmenin temel nedeni olarak görüyor.
Terörün yapısı değişiyor, riskler devam ediyor.
- Rapora göre, terör saldırılarında küresel ölçekte azalma görülse de terör belirli bölgelerde yoğunlaşmış durumda.
- Gençler arasında radikalleşme hız kazanıyor.
- Sınır bölgelerinde artan hareketlilik dikkat çekiyor.
- Mevcut jeopolitik gerilimler, iyileşmenin kalıcı olmayabileceğine işaret ediyor.
