Son yıllarda yapılan istatistikler, toplumumuzda seyahat etmeyi ve gezmeyi yaşam biçimi haline getirenlerin sayısının gün geçtikçe arttığını gösteriyor. Bende gezmeyi seven biri olsam da bunu yaşam biçimi haline getirenlerden değilim. Ama seyahatlerin ve gezmelerin insanın ruhuna dokunduğunu ve insanı iyileştirdiğini düşünenlerdenim. Gezmeyi en çok sevdiğim yerlerin başında özellikle tarihi mekânlar gelir. Tarihi mekânlardaki atmosfer bana adeta zamanda bir yolculuk yaptırıyor. Bu yazımı da kaleme alırken yine bir tarihi mekândayım ve o atmosferin etkisi altında sıcağı sıcağına izlenimlerimi sizlerle paylaşıyorum. Gerçi hava şartları göz önünde bulundurulursa pek de sıcağı sıcağına denilemez çünkü nisan ayında olmamıza rağmen hava serin ve yağmurlu.. Yine de yağmura ve hafif soğukluğa aldırmadan Osmanlı Sultanının arazisinde bulunan bir kaldırım taşına oturdum ve bu yazıyı yazıyorum.
Peki, ben neredeyim? Hangi Osmanlı Sultanının mülkündeyim? Sizleri de daha fazla merakta bırakmamak için hemen anlatıyorum. Osmanlı Devleti’nin altıncı padişahı II. Murad, kendisi Fatih Sultan Mehmet’in babasıydı, geniş topraklar fethetmiş, çeşitli başarılar kazanmıştı. II. Murad’ın Fatma Sultan isminde bir kız kardeşi vardı. Padişah II. Murad kız kardeşine Balıkesir’de bulunan günümüz adıyla Balıklı ve Yakupköy Mahalleleri olarak bilinen araziyi hediye olarak vermişti. Yani bu topraklar Fatma Sultan’a aitti. Fatma Sultan ise Zağanos Mehmet Paşa ile evliydi.
Zağanos Mehmet Paşa 1456 yılında Belgrad Kuşatmasında veziriazam iken bu kuşatmada başarısız olunca vezirlik görevinden azledilir. Paşa, görevinden azledildikten sonra Balıkesir’e sürgüne gönderilir. Yıllarca Zağanos Mehmet Paşa’nın sürgün olarak neden Balıkesir’e gönderildiğini bilememiştik. Ancak Fatma Sultan türbesinin bulunması ile bu soru da cevabını bulmuş oldu. Zağanos Mehmet Paşa’nın eşinin Balıkesir bölgesinde mülkleri olduğundan Fatih Sultan Mehmet de bunu bildiğinden Zağanos Mehmet Paşa’yı Balıkesir bölgesine sürgün etmişti. Zağanos Mehmet Paşa ve eşi Fatma Sultan Balıkesir bölgesine yerleşmişler ve hayatlarının sonuna kadar Balıkesir’de yaşamışlardı.
Kaynaklarda Fatma Sultan’ın bir de kızı olan Sitti Hatun diye bir kişi olduğu belirtilmektedir. Ancak bu ihtilaflı bir söylemdir. Sitti Hatun’un kızı mı evlatlığı mı yoksa Fatma Sultan’ın hizmetinde bulunan yardımcı birisi mi olduğu kesin olarak bilinmemektedir. Ancak kesin olarak bilinen şu ki Sitti Hatun Fatma Sultan’ın öz kızı değildir. Eğer öz kızı olsaydı o da hanedana ait olduğundan sultan unvanını kullanırdı.
Sitti Hatun ile ilgili bir başka iddia daha var. Fatih Sultan Mehmet 1450 yılında Dulkadiroğlu Süleyman Bey’in kızı Sitti Hatun ile evlenmişti. Fatih Sultan Mehmet’in eşi Sitti Hatun ile Fatma Sultan’ın evlatlığı Sitti Hatun aynı kişi midir? Ya da bu sadece isim benzerliği midir? Biliyorsunuz padişahların çok sayıda eşleri vardı belki bir sebeple Fatih Sultan Mehmet Sitti Hatun’u halası Fatma Sultan’ın yanına verip Balıkesir’e göndermiş olabilir. Tabii bu da bir başka ihtimaller arasında..
Fatma Sultan ile kızı Sitti Hatun Türbesi’nin eski hali ve restore edilmiş halinin görsellerini ekliyorum. Harap içinde olan bir tarihi yapının nasıl muntazam bir şekle dönüştürüldüğünü görüyorsunuz. Bu başarılı restorasyon çalışması için Balıkesir Büyükşehir Belediyesi’ne müteşekkiriz.
Fatma Sultan ile Kızı Sitti Hatun Türbesi 2022 yılında restore edilmişti. Türbenin mimari özellikleri tıpkı Osmanlı kuruluş döneminde inşa edilen diğer yapılara benzemektedir. Ancak türbede bir kitabe olmadığı için türbenin kaç yılında inşa edildiği bilgisine ulaşamıyoruz. Kitabesiz bir yapının olamayacağını göz önünde bulundurursak büyük ihtimalle türbenin kitabesi zaman içerisinde zarar görmüş, yıkılmış ve yok olmuştur.
