Türkiye’de İstatistiklerle Kadın 2025

Rapor Bülteni‘nin 138. sayısında yer alan ve TÜİK tarafından hazırlanan Türkiye’de İstatistiklerle Kadın 2025 adlı çalışmayı sunuyoruz.

Önce kavramlar…

• Adölesan doğurganlık hızı: 15-19 yaş grubunda bin kadın başına düşen ortalama canlı doğan çocuk sayısı.
• Genel doğurganlık hızı: Belli bir yıl içinde 15-44 yaş grubunda her 1000 kadın başına düşen doğum sayısı.
• Toplam doğurganlık hızı: Bir kadının, doğurgan olduğu dönem boyunca (15-49 yaşları arasında) yaşayacağı ve belirli yaşa özel doğurganlık hızını takip edeceği varsayımı altında doğurabileceği ortalama canlı doğan çocuk sayısı.
• Doğuşta beklenen yaşam süresi: Yeni doğmuş bir bireyin yaşamı boyunca belirli bir dönemdeki yaşa özel ölümlülük hızlarına maruz kalması durumunda yaşaması beklenen ortalama yıl sayısı.
• Brüt okullaşma oranı: İlgili öğrenim türündeki tüm öğrencilerin, ait olduğu öğrenim türündeki teorik yaş grubunda bulunan toplam nüfusa oranı.
• Net okullaşma oranı: İlgili öğrenim türündeki teorik yaş grubunda bulunan öğrencilerin, ait olduğu öğrenim türündeki teorik yaş grubunda bulunan toplam nüfusa oranı.
• Okuryazar olmayan: Herhangi bir öğrenim kurumuna hiç gitmemiş ve herhangi bir şekilde okuma-yazma öğrenmemiş olan nüfusu kapsar.
• Ortalama eğitim süresi: 25 yaş ve üzeri nüfusun, sınıf tekrarı yapılan yıllar göz önüne alınmaksızın, ortalama tamamlanmış eğitim süresi.
• Cinsiyetler arası ücret farkı: Referans dönemde, belirtilen kırılımlarda (eğitim, meslek vb.) çalışan tüm erkeklerin ortalama brüt ücretleri ile çalışan tüm kadınların ortalama brüt ücretleri arasındaki farkın çalışan tüm erkeklerin ortalama ücretlerinin yüzdesel oranı.
• Çalışma hayatında kalma süresi: Çalışma hayatında kalma süresi göstergesi 15 yaş ve üzeri yaştaki bir kişinin hayatı boyunca işgücü piyasasında aktif olması beklenen yıl sayısı.
• İstihdam oranı: İstihdamın, kurumsal olmayan çalışma çağındaki nüfus içindeki oranıdır.
• İşgücüne katılma oranı: İşgücünün, kurumsal olmayançalışma çağındakinüfus içindeki oranı.
• İşsizlik oranı: İşsiz nüfusun işgücü içindeki oranı.
• Kayıtdışı İstihdam: Referans haftasında yaptığı işten dolayı herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmayanlar.
• Ne eğitimde ne de istihdamda olanların oranı (NENİ): Ne istihdamda, ne de eğitimde olan genç nüfusun toplam genç nüfusa oranı.
  

  BULGULAR

  Nüfus ve Doğurganlık

  • Türkiye nüfusunun %49,98’i kadın (43.032.074).
  • Toplam doğurganlık hızı 2001 yılında 2,38 iken 2024 yılında 1,48.
  • Genel doğurganlık hızı 2001 yılında %82,7 iken 2024 yılında %49,5.
  • Adölesan doğurganlık 2001 yılında %49 iken 2024 yılında %10.
  • İlk doğumda ortalama anne yaşı 2014 yılında 25,5 iken 2024 yılında 27,3.
  • Modern yöntemlerle kendi aile planlaması ihtiyacını karşılayabilen üreme çağındaki (15-49 yaş) kadınların oranı %60,6.

  Sağlık

  • Doğumda beklenen yaşam süresi kadınlarda 80,7 yıl iken erkeklerde 75,5 yıl.
  • Doğuşta sağlıklı yaşam süresi kadınlarda 56,3 yıl iken erkeklerde 58,9 yıl.
  • Doğum önceki bakım kapsamı %99,6.
  • Hastanede gerçekleşen doğumların oranı %99,4.
  • Anne ölüm oranı Avrupa Birliği üyesi 27 ülkede %6,0 iken Türkiye’de %11,5.

  Engellilik

  • Okuryazarlık oranı engelli erkeklerde %89,8 iken engelli kadınlarda %67,2.
  • 15 yaş üstü okul bitirmeyen oranı erkeklerde %42,8 iken kadınlarda %18,5.
  • 15 yaş üstü engelli erkeklerin çalışma oranı %27,8 iken kadınlarda %7,9.

  

  Eğitim

  • En az bir eğitim düzeyini tamamlayan 25 ve üzeri yaştaki bireylerin oranı erkeklerde %97,0 iken kadınlarda %88,3.
  • Okuma yazma bilmeyenlerin oranı erkeklerde %0,8 iken kadınlarda %5,1.
  • İlkokul mezun oranı erkeklerde %16,7 iken kadınlarda %25,6.
  • İlköğretim mezun oranı erkeklerde %10,4 iken kadınlarda %7,9.
  • Ortaokul mezunu erkeklerde %14,9 iken kadınlarda %11,5.
  • Lise mezun oranı erkeklerde %28,2 iken kadınlarda %19,6.
  • Kadınlarda ortalama eğitim süresi 2011 yılında 6,4 yıl iken 2024 yılında 8,8 yıl.
  • Erkeklerde ortalama eğitim süresi 2011 yılında 8,3 yıl iken 2024 yılında 10,2 yıl.

  İşgücü ve İstihdam

  • İşgücüne katılım oranı erkeklerde %72 iken kadınlarda %36,8.
  • İşsizlik oranı erkeklerde %11,8 iken kadınlarda %7,1.
  • İstihdam oranı erkeklerde %66,9 iken kadınlarda %32,5.
  • 15-24 yaş arası genç işsizlik oranı erkeklerde %13,1 iken kadınlarda %22,3.
  • Ne eğitimde ne istihdamda olan 15-24 yaş grubundaki gençlerin oranı erkeklerde %16,2 iken kadınlarda %30,1.
  • Çalışma hayatında kalma süresi erkeklerde 39,7 yıl iken kadınlarda 20,7 yıl.

  

  Karar Alma Mekanizmalarına Katılım

  • Milletvekili temsil oranı erkeklerde %80,1 iken kadınlarda %19,9.
  • Erkek bakan sayısı 16 iken kadın bakan sayısı 1.
  • Orta ve üst düzey pozisyonlarda görev alan erkeklerin oranı %78,5 iken kadınlarda %21,5.

  Meslekler

  • Kadın savcı oranı 2006 yılında %4,2 iken 2024 yılında %18,1.
  • Kadın hâkim oranı 2006 yılında %46,6 iken 2025 yılında %53,4.
  • Kadın vali oranı 2010 yılında %0 iken 2025 yılında %4,9.
  • Kadın kaymakam oranı 2010 yılında %2,2 iken 2025 yılında %5,0.
  • Kadın büyükelçi oranı 2000 yılında %4,6 iken 2025 yılında %28,4.
  • Kadın rektör oranı devlet üniversitelerinde %4,7 iken vakıf üniversitelerde %13,7.
  • Yükseköğretimde görevli profesörler içerisinde kadın oranı %34,9.
  • Yükseköğretimde görevli doçentler içerisinde kadın oranı %43,3.

  Evlenme

  • Ortalama ilk evlenme yaşı erkeklerde 28,5 iken kadınlarda 26,0.
  • Kendi görüşü sorulmadan aile kararıyla evlenen erkek oranı %8,6 iken kadın oranı %12,5.

  Aile Yaşamı

  • Hanehalkı ve aile bakımı için bir günde ayrılan süre erkeklerde 53 dakika iken kadınlarda 4 saat 35 dk.
  • Yemek yapma sorumluluğu %85,4, çamaşır yıkama sorumluluğu %85,6, çocuk bakımı sorumluluğu %94,4 ile kadınlarda.
  • İnternet kullanımı erkeklerde %93,6 iken kadınlarda %88,2.

  Şiddet ve Güvenlik

  • Şiddet davranışını anlatmayan kadın oranı %47,7.

  

  • Yaşadıkları çevrede gece yalnız yürürken kendilerini güvensiz ve çok güvensiz hissedenlerin oranı erkeklerde %12,3 iken kadınlarda %28,2.

  Spor

  • 10 ulusal olimpik spor federasyonunun kadın yönetim kurulu üyesi oranı %7,3.
  • Kadın milli sporcu oranı %47.
  • Paralimpik kadın sporcu oranı %37,3.
  • Olimpik kadın milli sporcu oranı %44,9.
  • Uluslararası müsabakalarda kazanılan madalya oranı kadınlarda %46,5.