Kâğıt Paradan Duvar Kâğıdı Yapıldı
Evlerimizin duvarlarını her zaman çeşitli şekillerde süsleriz. Bazen bir resim, bazen bir duvar saksısı bazen de renkli duvar kâğıtları kullanırız.
Bu duvar kâğıtlarının popüler hale gelmesinden çok daha önce bazı evlerin duvarları kâğıt paralarla kaplanıyordu. Bunu ilk duyduğunuzda o evde yaşayan kişinin ne kadar zengin olduğunu düşünebilirsiniz. Aslında durum tam tersidir. O dönemlerde bir kişi evinin duvarlarını kâğıt paralarla kaplıyorsa aslında o kişinin çok fakir olduğunu göstermekteydi. Çünkü bu paralar artık değerini kaybetmiş ve bir süs eşyası olmuştu. İnsanlar artık para harcamak yerine değer kaybeden banknotlarını duvarlarına yapıştırıyorlardı. Peki, insanlar nasıl bu hale geldi?
Bu sorunun cevabı tarihin tozlu raflarından çıkıp şimdi sizinle buluşmaya hazır! Karşınızda, tarihin en çarpıcı hatta bugüne kadar yaşanmış en büyük ekonomik krizlerinden biri var: 1929 Dünya Ekonomik Buhranı… ABD borsasının çökmesi ile tüm dünyayı sarsan o kriz nasıl gerçekleşti de insanlar ceplerinde paraları olduğu halde bile fakir oldu? Dünya nasıl bu noktaya geldi. Aslında bunun cevabı da çok basit… Tabii ki I. Dünya Savaşı’nın doğal bir sonucu…
I.Dünya Savaşı’nı kaybeden Almanya, ABD’ye savaş tazminatı ödeyecekti ancak bu tazminat çok yüklü miktardaydı. Almanya da elindeki paralar ile bu işin içinden çıkamayacağını anlayınca daha fazla para basarak borcunu kapatmayı denedi. Ancak ABD fazla parayı kabul etmedi ve Almanya elinde bulunan paralardan dolayı hiperenflasyona uğradı. ABD bu durumu çözebilmek için Almanya’ya kredi vermeye başladı. Ama bu krediler durumu çözemedi.
Diğer bir taraftan gayrimenkul sorunu ortaya çıktı. Florida’da tatil fırsatı için birçok mülk satıldı. Ancak bazen her şey planlandığı gibi gitmez… İşte hiç kimsenin beklemediği bir tropik kasırga koptu ve burada yaşayan insanlardan 400 kişi öldü. Kasırga sebebi ile gelen su, binlerce evi mahvetti, bazılarını yuttu ve bazılarında da kalıcı hasarlar bıraktı. Bu evler artık değerinin altında bile satılmamaya başlamıştı.
1929 yılında enflasyon sürekli artarken 3 Ekim 1929 günü borsanın yükselişi aniden durmuş ve hatta bazı hisseler değer kaybetmişti. Bu kayıplar devam ederken 21 Ekim günü yabancı yatırımlar hisse senetlerini elinden çıkardı ve ‘’Kara Perşembe’’ diye isimlendirilen o gün yani 24 Ekim 1929 günü yaşandı. O gün, 4000 banka iflas etmiş binlerce insanın mal varlığı bir günde yok olmuştu. Böylece o gece 50 milyon insan işsiz kalmış, herkesin parası varken bir anda fakir durumuna gelmişti. Tarım ürünlerinde düşüş olmuş, dünya ticaretinde %65 oranlarına kadar azalma görülmüştü.
Bir zamanlar insanların sahip olmak için çok uğraştığı para, bir gecede ekonomik kriz ile değersiz kâğıt parçalarına dönüştü. Bu kriz, bir tarihi olay veya ekonomik bir bilgiden öte aslında bir hayat dersiydi. Eğer bir sistem bir anda çökerse elimizdeki servet, duvar kâğıdı olmaktan öteye gidemeyecektir.
