2025 GENÇLİK BAROMETRESİ
Rapor Bülteni’nin 131. sayısında yer alan ve 23 Araştırma tarafından yayımlanan Gençlik Barometresi 2025 başlıklı çalışmayı sunuyoruz.
KAVRAMSAL ÇERÇEVE
NEET (Ne Eğitimde Ne İstihdamda): Belirli bir dönemde ne herhangi bir eğitim programına devam eden ne de ücretli bir işte çalışan gençleri tanımlayan kavram. Bu gruptaki gençler, iş gücü piyasası ve eğitim sistemi dışında kaldıkları için ekonomik kırılganlık ve sosyal dışlanma riskiyle daha fazla karşı karşıya kalmakta.
İyi Oluş: Bireylerin yalnızca maddi koşullarını değil; yaşam memnuniyetini, psikolojik durumunu, sosyal ilişkilerini ve geleceğe dair umut düzeyini birlikte ele alan çok boyutlu kavram.
BULGULAR
Gençlerin yarıya yakını ailesiyle birlikte yaşıyor.
- Araştırmaya göre gençlerin %42’si ebeveynleriyle birlikte yaşadığını belirtiyor.
- Bu oran 23 yaş altındakilerde %61’e çıkıyor.
- Yalnız yaşayanların oranı %8, yurtta kalanların oranı ise %3,3 seviyesinde kalıyor.
- Kadınların %40,9’u partneri veya eşiyle yaşarken erkeklerde bu oran %10’da kalıyor.
- Barınma giderleri gençlerin bütçesinde belirleyici bir yük oluşturuyor.
- Gelirinin %50’sinden fazlasını barınmaya ayıranların oranı yurtta kalanlarda %35’e, ailesiyle yaşayanlarda ise %20’ye düşüyor.
- Ebeveynleriyle yaşayan gençlerin %54’ü barınma için gelirinin %30’undan azını harcadığını söylüyor.
- Yurtlarda yaşam koşulları ciddi memnuniyetsizlik yaratıyor.
- Yurtta kalan gençlerin yalnızca %25’i yaşadığı çevrede kendini güvende ve huzurlu hissettiğini belirtiyor.
- Temizlik ve çevre düzenlemesinden memnun olanların oranı %30’un altında kalıyor. Sosyal imkânlardan memnuniyet oranı ise %17’ye kadar düşüyor.
- Kırsalda yaşayan gençler temel ihtiyaçlara erişimde zorlanıyor.
- Köy ve kasabalarda yaşayan gençlerin %54’ü sosyal imkânların yetersiz olduğunu, %40’ı ise temel ihtiyaçlara erişimin zor olduğunu ifade ediyor. Büyükşehirlerde bu oranlar sırasıyla %36 ve %11 seviyesinde.
Ev sahibi olma beklentisi gelirle doğrudan ilişkili.
- Aylık geliri 60.001 TL ve üzeri olan gençlerin %62’si gelecekte ev sahibi olacağını düşünüyor. Bu oran 30.000 TL altı gelir grubunda %39’a düşüyor.
- Evli gençlerde ev sahibi olma beklentisi %52 iken, bekar gençlerde %35 seviyesinde.
- Gençlerin çoğu şehirden memnun olsa da taşınmayı düşünüyor.
- Yaşadığı çevreden memnun olduğunu söyleyen gençlerin %55’i, imkânı olsa başka bir şehirde yaşamak istediğini belirtiyor.
- Güvende hissetmeyenlerde bu oran %61’e kadar çıkıyor.
Yurtdışında yaşama isteği gençler arasında yaygın.
- Gençlerin %57’si imkânı olsa başka bir ülkede yaşamak istediğini ifade ediyor. Tercih edilen ülkeler arasında Avrupa ülkeleri %55 ile ilk sırada yer alırken, Kuzey Amerika ülkeleri %20 ile ikinci sırada geliyor.
- Yurtdışına gitme gerekçelerinde yaşam kalitesi (%48) ve ekonomik imkânlar (%26) öne çıkıyor.
Gençlerin gelir dağılımı düşük gelirde yoğunlaşıyor.
- Katılımcıların %63’ü aylık 30.000 TL’nin altında gelire sahip.
- 60.001 TL ve üzeri gelire sahip olanların oranı yalnızca %12. Buna rağmen gençlerin %51’i ekonomik durumunu “ortalama” olarak tanımlıyor.
- Her üç gençten biri giderlerini karşılamakta zorlanıyor.
- Aylık geliri 30.000 TL altı olan gençlerin %58’i giderlerini karşılamakta zorlandığını söylüyor. Bu oran yüksek gelir grubunda %24’e düşüyor.
- Düzenli birikim yapabildiğini söyleyenlerin oranı genel toplamda %29.
Gençler en çok temel ihtiyaçlara harcama yapıyor.
- Harcama kalemlerinde ilk sırayı %30 ile yeme-içme ve market harcamaları alıyor.
- Konut giderleri %18, ulaşım %15, giyim ve kişisel bakım %11 paya sahip.
- Ekonomik zorluk yaşayan gençlerin ilk adresi aile desteği.
- Son 6 ayda ekonomik stres yaşadığını söyleyen gençlerin %37’si ailesinden destek aldığını belirtiyor. Harcamalarını kısmak zorunda kalanların oranı %24, kredi veya kredi kartı borçlanmasına yönelenlerin oranı %14.
- NEET gençlerin oranı dikkat çekici düzeyde.
- Araştırmaya göre gençlerin yaklaşık %25’i ne eğitimde ne de istihdamda yer alıyor. Bu durum genç iş gücünün önemli bir bölümünün sistem dışında kaldığını gösteriyor.
Eğitimde fırsat eşitliği algısı zayıf.
- Gençlerin yalnızca %31’i eğitim hayatında herhangi bir engelle karşılaşmadığını söylüyor. %25’i maddi imkânsızlıkları, %12’si toplumsal cinsiyet eşitsizliklerini, %11’i aile desteği eksikliğini temel engel olarak gösteriyor.
- Gençler arasında üniversiteye giriş sistemine güven düşük.
- Gençlerin %46’sı üniversiteye giriş sisteminin adil işlemediğini düşünüyor.
- Özel okulların avantaj sağladığını düşünenlerin oranı %49.
- Eğitim sistemine yönelik en güçlü eleştiri ezberci yapı.
- Gençlerin %30’u ezberci eğitim sistemini, %27’si istihdama yönelik becerilerin kazandırılmamasını en büyük sorun olarak tanımlıyor.
Gençlerin yarısı bölümünden tam memnun değil.
- Üniversitede okuduğu bölümden tamamen memnun olduğunu söyleyenlerin oranı %30’da kalıyor. %44’ü kısmen memnun, %26’sı ise farklı bir bölüm okumak istediğini belirtiyor.
İyi oluş, ekonomik güvenceyle doğrudan ilişkili.
- Gelir seviyesi yükseldikçe yaşam memnuniyeti ve gelecek umudu da artıyor. Güçlü aile ve arkadaş bağlarına sahip gençler, ekonomik baskılara rağmen daha yüksek iyi oluş bildiriyor.
