BİR DEMET TİYATRO: GÜLLÜ AGOP
Güllü Agop adıyla bilinen Agop Vartovyan, 1840 yılında İstanbul’da doğmuştur. Ermeni asıllı olan Agop Vartovyan Ermeni ilkokulunda okuduktan sonra sıvacılık, nakkaşlık gibi işlerde çalışmıştır.
Vartov kelimesinin Ermenice anlamı gül olduğu için, Agop Vartovyan’a “Güllü Agop” ismini takmışlardır. Güllü Agop kendi isteği ile Müslüman olmuştur. Müslüman olduktan sonra ise Mehmet Yakup ismini almıştır.
Güllü Agop, genç yaşlarında tiyatroya yönelmiştir. Memurluk yaptığı dönemde Beyoğlu’nda Şark Tiyatrosu’nda sahne almaya başlamıştır. Ancak Güllü Agop’un asıl ün kazandığı nokta, oyunculuğu değil kurduğu ve yönettiği tiyatrolardır.
Güllü Agop ilk kez Müslüman oyuncuların sahne aldığı tiyatro ekibini bir araya getirmiştir. O dönemlerde sadece gayrimüslimler tiyatroda sahne alırken Güllü Agop’un sayesinde Müslüman oyuncular da sahne almaya başlamıştır. Bu vesile ile ilk defa Türkçe tiyatro oyunu oynama hakkını elde etmişlerdir. Bu durum Güllü Agop için de bir dönüm noktası olmuştur. 1870 yılına gelindiğinde Sadrazam Ali Paşa Güllü Agop’a on yıl boyunca Türkçe oyunlar sergileme fırsatını vermiştir.
Güllü Agop tiyatro alanında yaptığı çalışmaları ile Osmanlı’nın son zamanlarında sosyal ve kültürel açıdan zenginleşmesine de katkı sağlamıştır. Dönemin önde gelen yazarlarından Ebüzziya Tevfik, Direktör Ali Bey, Recaizade Mahmud Ekrem, Namık Kemal, Ahmet Mithat Efendi ve Şinasi gibi isimlerin gelişmesine katkı sağlamıştır. Aynı zamanda modern Türk tiyatrosunun temellerini atan kişiler arasında yer alır.
Güllü Agop, ünlü keman virtüozlerinden Necip Yakup Aşkın’ın babası ve bir dönem Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi’nde rektörlük yapan Yücel Aşkın’ın dedesidir.
