LATİN HARFLERİNİ İLK DEFA HATİCE SULTAN KULLANDI
Yıllardır gündemimizden düşmeyen bir tartışma konusu var; Latin harfleri… Peki, bu harfleri ilk kullananlardan birisi kimdi? III. Mustafa’nın kızı, III. Selim’in kız kardeşi Hatice Sultan… 1700’lü yılların sonunda Latin harflerini kullanarak çeşitli mektuplar yazmıştı. Hem de Latin harflerinin kabulünden neredeyse 130 yıl önce…
Hatice Sultan’ın Ortaköy ile Arnavutköy arasında bir sarayı vardı. Bu sarayın restorasyonu ile Fransız mimar Antoine Melling ilgileniyordu. Hatice Sultan da restorasyon ile ilgili mimar Melling’e sık sık mektup yazıp bilgi alıyor ve isteklerini bildiriyordu. Hatice Sultan’ın kaleme aldığı bu mektuplar Latin harfleri ile yazılan Türkçe mektuplardı. Hatice Sultan’ın mektup yazarken Latin harflerini kullanmasının birinci sebebi mimar Melling’in Arap harflerini okumayı bilmemesiydi. İkinci sebebi ise Sultan, bu mektuplarda kendi sarayı için lüks ve şatafatlı imar projesi talepleri vardı. Bu mektuplar mimar Melling’e götürülürken bir başka kişinin eline geçerse ve istekleri anlaşılırsa kendisi zor durumda kalabilirdi. Bunun da önüne geçebilmek için mektuplarını Latin harfleri ile yazıyordu.
Hatice Sultan’ın Latin harfleri ile kaleme aldığı bu mektuplar Fransa’da özel bir arşiv koleksiyonu içerisinde tutuluyordu. Bu mektuplar 2001 yılında Tarih Vakfı tarafından ‘’Hatice Sultan ile Melling Kalfa’’ isimli bir kitap haline getirilerek okuyuculara sunuldu. Böylece Latin harfleriyle yazılan Türkçe mektuplar gün yüzüne çıkarılmıştı.
Kaleme alınan mektuplardan bir tanesini sizlerle paylaşıyorum. Sadeleştirilmiş hali; ‘’Melling Kalfa, aman şalı bir dakika evvel tekmil ettirip (tamamlatıp) Mehmed’e veresin, Dimitri’ye verip diktirsin. Aman çabuk şal parçasını Mehmed’e verip veresin ve iskemle yarın gelmezse işime yaramaz. Aman iskemleyi yarın Cuma günü bir saat evvel isterim. Sonra işime yaramaz. Pazar günü bayramdır, bugün sen gelme. İskemleyi tekmil ettirip (tamamlatıp) yarın alıp gelesin ve İşveriz (saray kadınlarından biri) ile gönderdiğim gömlek tekmil oldu mu? Aman cümlesini bir saat evvel isterim. İşleme kumaşlar buldunsa irsal edesin (Gönderesin). Perşembe sabahı üç.”
